«Ана тілім - дана тілім,бақ тілім»

Қазақстан Республикасының ғылым және мәдениет саласында маңызды оқиға! 2025 жыл, ақпан айының 22 жұлдызы күні А.Розыбақиев атындағы мектеп-гимназияда атақты ғалым және түркітанушы Махмұт Қашқаридың «Диуани Лұғат ат-түрк» шығармасына 950 жыл толуына орай««Ана тілім - дана тілім,бақ тілім»» тақырыбында іс-шара өтті.

Аталған іс-шара Қазақстан халқы Ассамблеясының XXXIII сессиясы шешімдерін іске асыру жөніндегі жол картасына сәйкес  А.Розыбақиев атындағы №153  мектеп-гимназиясы Алматы қаласының, Алматы және Жетісу облыстарының әкімдіктері, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің филология факультеті, «Қоғамдық келісім» және «Ассамблея жастары» республикалық қоғамдық бірлестігімен бірге ұйымдастырылды.

Іс-шара аясында Алматы қаласы, Алматы және Жетісу облыстарындағы ұйғыр тілінде білім беретін мектептердің оқушылары арасында ғылыми-практикалық конференция,эссе мен ғылыми жобалар байқауы өткізілді. Сондай-ақ аталған іс-шараға ЮНЕСКО-ның Қазақстандағы ассоциативті мектептерінің  оқушылары да белсене қатысып, эссе жазу бойынша  сынға түсті.      

Конференцияға 5 шетелдік, 20-дан астам жергілікті ғалым, сондай-ақ  Жетісу және Алматы областарынан  30-дан астам педагогтер қатысты. Олар өз ғылыми зерттеулерімен бөлісіп, «Диуани лұғат ат-түрк» еңбегін заманауи білім беру жүйесінде қолдану мүмкіндіктері туралы пікірлерін ортаға салды.�    Іс-шара Махмұт Қашқари мен оның «Диуани лұғат ат-түрк» еңбегінің ғылыми мұрасын насихаттау, сондай-ақ өскелеңұрпаққа рухани-адамгершілік тәрбие беру мақсатында ұйымдастырылып, төмендегі міндеттерді алға қойды:

• Махмұт Қашқари және оның түркітану мен лингвистика саласына қосқан үлесін қарастыру.

• «Диуани лұғат ат-түрк» еңбегінің түркі тілдерін және тарихын зерттеудегі маңыздылығын талдау.

• Махмұт Қашқари еңбектерін мектеп оқушыларымен оқу үдерісінде қолдану тәжірибесін жинақтау.

• Махмұт Қашқари еңбектерін оқу үдерісінде пайдалану бойынша ұсыныстарды әзірлеу.

Талқыланған мәселелер:

• Махмұт Қашқари еңбектерінің түркі тілдері мен тарихын зерттеудегі маңызы.

• Махмұт Қашқари мұрасы және қазіргі білім беру мәселелері.

• Махмұт Қашқари сөздігінің тәрбиелік құндылықтары: ұлт, дәстүр және фольклор.

• Махмұт Қашқари өмірі мен қызметі және «Диуани лұғат ат-түрк» шығармасының оқу үдерісіндегі рөлі.

Махмұт Қашқаридың «Диуани Лұғат ат-түрк» шығармасына 950 жыл толуына арналған халықаралық іс-шара түркі мәдениетінің ұлы өкілі, ғалым және түркі тілдерінің негізін қалаушылардың бірі Махмуд Қашқари шығармашылығын терең зерттеу және оның түркі әлеміне қосқан үлесін жаңа қырынан бағалау үшін маңызды алаң болды. Іс-шараның мазмұнды өтуіне атсалысқан мамандар мен эссе, ғылыми жоба жеңімпаздарына мақтау қағаздары тапсырылды.

Важное событие в науке и культуре Казахстана!

22 февраля 2025 года в школе-гимназии имени А. Розыбакиева прошло масштабное мероприятие, посвящённое 950-летию выдающегося учёного-тюрколога Махмуда Кашгари и его великого труда «Диуани лұғат ат-түрк». Темой встречи стало: «Ана тілім – дана тілім, бақ тілім» («Мой родной язык – мудрый язык, язык благополучия»).

Мероприятие состоялось в рамках реализации решений XXXIII сессии Ассамблеи народа Казахстана и было организовано в сотрудничестве с акиматами города Алматы, Алматинской и Жетысуской областей, филологическим факультетом Казахского национального педагогического университета имени Абая, а также республиканскими общественными объединениями «Қоғамдық келісім» и «Ассамблея жастары».

В рамках события прошли научно-практическая конференция, конкурсы эссе и научных проектов среди школьников, обучающихся на уйгурском языке в Алматы, Алматинской и Жетысуской областях. Также в конкурсе эссе приняли активное участие учащиеся ассоциированных школ ЮНЕСКО в Казахстане.

Уникальная площадка для научного общения

Конференция собрала пять зарубежных учёных, более 20 отечественных исследователей и свыше 30 педагогов из Жетысуской и Алматинской областей. Специалисты поделились своими научными изысканиями и обсудили современные подходы к изучению и применению труда «Диуани лұғат ат-түрк» в образовательной сфере.

Цели и задачи мероприятия

Организаторы поставили перед собой несколько важных задач:

 Популяризация научного наследия Махмуда Кашгари и его вклада в тюркологию и лингвистику.

 Анализ значимости труда «Диуани лұғат ат-түрк» в изучении тюркских языков и истории.

 Обобщение опыта использования его работ в школьной программе.

 Разработка рекомендаций по применению трудов Кашгари в образовательном процессе.

Ключевые темы дискуссий

В ходе конференции были затронуты следующие вопросы:

 Вклад Махмуда Кашгари в изучение тюркских языков и истории.

 Актуальность его научного наследия в современном образовании.

 Воспитательная ценность словаря Кашгари: народ, традиции, фольклор.

 Значение труда «Диуани лұғат ат-түрк» в школьной программе.

Международное признание наследия Кашгари

Юбилейное мероприятие стало важной платформой для глубокого изучения наследия великого тюрколога и переосмысления его вклада в развитие тюркского мира. Участники подчеркнули, что его труды – это не только ценный источник знаний, но и фундамент для сохранения национальной идентичности и языкового наследия.

По итогам мероприятия все победители конкурсов эссе и научных проектов, а также специалисты, внёсшие вклад в его организацию, были отмечены почётными грамотами.

Қазақстан Җумһурийитиниң илим-пән вә мәдәнийәт саһасидики алаһидә вақиә! 2025-жил, февраль ейиниң 22-күни 

А. Розибақиев намидики №153-мәктәп-гимназиясидә мәшһур алим вә түркшунас әдип Маһмут Қәшқәрийниң «Дивану луғәтит түрк» әмгигигә 950 жил толуш мунасивити билән “Ана тилим – дана тилим” мавзусида чоң иш-чарә болуп өтти.

Мәзкүр паалийәт Қазақстан хәлқи Ассамблеясиниң XXXIII сессиясиниң 2024-2025 оқуш жилиға беғишланған қарарлирини әмәлгә ашуруш даирисидә 

А. Розибақиев намидики №153-мәктәп-гимназияси Алмута шәһириниң вә Йәттису вилайитиниң һакимийәтлири, Абай намидики ҚазМПУ филология факультети, «Жәмийәтлик келишим» коммуналлиқ дөләт мәһкимиси вә «Яшлар Ассамблеяси» җумһурийәтлик жәмийәтлик бирләшмиси билән һәмкарлиқта уюштурулди.

Иш-чарә һарписида Алмута шәһири, Алмута вә Йәттису вилайәтлиридики уйғур тилида билим беридиған мәктәпләрниң оқуғучилири арисида илмий-практикилиқ әнжумани, эссе вә илимий лайиһәләр мусабиқиси өткүзүлди. Шундақла, ЮНЕСКОниң Қазақстандики ассоциаләнгән мәктәплириниң оқуғучилириму паал қатнишип, эссе йезиш көрүгидә өз күчини синиди.

Әнжуманға бәш чәт әллик, жигирмидин ошуқ йәрлик алимлар, шундақла Йәттису вә Алмута вилайәтлиридин оттуздин ошуқ педагог иштирак қилди. Улар өз илмий тәҗрибилири билән бөлүшүп, «Дивану луғәтит түрк» әмгигини билим бериш саһасидв қоллиниш мүмкинчиликлири тоғрилиқ пикирлирини оттуриға ташлиди.

Маһмут Қәшқәрий вә униң «Дивану луғәтит түрк» әсәриниң заманивий тилшунаслиқта тутқан орнини тәрғиьат қилиш, яш әвлатқа роһий вә әхлақий тәрбийә бериш мәхситидә уюштурулған бу иш-чарә төвәндики вәзипиләрни алға қойди:

 • Маһмут Қәшқәрийниң түркшунаслиқ вә тилшунаслиқ саһасиға қошқан төһписини заманивий турғудин тәһлил қилиш ;

 • «Дивану луғәтит түрк» әсәриниң түркий тилларни вә тарихни тәтқиқ қилиштики әһмийитини анализ қилиш;

 • Маһмут Қәшқәрийниң әсәрлирини мәктәп оқуғучилириниң үгинип, әмәлиятта қоллиниш җәрияниға көңүл бөлүш, тәжрибә алмаштуруш;

 • Маһмут Қәшқәрийниң әсәрлирини билим бериш җәриянида пайдилиниш бойичә тәклипләрни тәйярлаш.

Муһакимә қилинған мәсилиләр:

 • Маһмут Қәшқәрийниң әсәрлириниң түркий тилларни вә тарихни тәтқиқ қилиштики әһмийити;

 • Маһмут Қәшқәрий мираси вә заманивий билим бериш мәсилилири;

 • Маһмут Қәшқәрий луғитиниң тәрбийәвий қиммити: милләт, әнъәнә вә фольклор;

 • Маһмут Қәшқәрийниң һаяти билән иш-паалийити вә «Дивану луғәтит түрк» әсәриниң оқуш җәриянидики роли.

Маһмут Қәшқәрийниң «Дивану луғәтит түрк» әсәриниң 950 жил толушиға мунасивәтлик өткүзүлгән хәлиқаралиқ иш-чарә түркийләр мәдәнийитиниң улуқ вәкили, алим вә түрк тиллириниң асасини салғучиларниң бири болған Маһмут Қәшқәрий иҗадийитини чоңқур тәтқиқ қилиш вә униң түрк дуниясиға қошқан төһписини йеңичә баһалаш үчүн муһим мәйданға айланди. Иш-чариниң мәзмунлуқ өтүшигә төһпә қошқанларға вә эссе, илмий лайиһә мусабиқилириниң ғалиплириға махташ қәғәзлири тапшурулди.

A Significant Event in Science and Culture of Kazakhstan!

On February 22, 2025, a large-scale event dedicated to the 950th anniversary of the outstanding scholar and Turkologist Mahmud al-Kashgari and his great work “Diwan Lughat al-Turk” was held at the A. Rozybakiev Gymnasium. The event was themed “My Native Language – A Wise Language, A Language of Prosperity.”

This event was organized as part of the implementation of the decisions of the XXXIII session of the Assembly of the People of Kazakhstan, in collaboration with the akimats of Almaty city, Almaty, and Zhetisu regions, the Faculty of Philology of Abai Kazakh National Pedagogical University, as well as the republican public associations “Kogamdyk Kelisim” and “Assembly of Youth.”

A Unique Platform for Scientific Exchange

The event featured a scientific-practical conference, essay, and research project competitions among students from schools with Uyghur-language instruction in Almaty, Almaty, and Zhetisu regions. Additionally, students from UNESCO-associated schools in Kazakhstan actively participated in the essay competition.

The conference brought together five international scholars, more than 20 local researchers, and over 30 educators from Zhetisu and Almaty regions. Experts shared their academic insights and discussed modern approaches to incorporating “Diwan Lughat al-Turk” into the educational system.

Objectives and Goals of the Event

The organizers set several key objectives:

 Popularizing the scientific heritage of Mahmud al-Kashgari and his contributions to Turkology and linguistics.

 Analyzing the significance of “Diwan Lughat al-Turk” in the study of Turkic languages and history.

 Summarizing experiences in integrating his works into school curricula.

 Developing recommendations for incorporating Kashgari’s works into the educational process.

Key Discussion Topics

During the conference, the following topics were addressed:

 The role of Mahmud al-Kashgari’s works in studying Turkic languages and history.

 The relevance of his legacy in modern education.

 The educational value of Kashgari’s dictionary: nation, traditions, and folklore.

 The importance of “Diwan Lughat al-Turk” in school curricula.

International Recognition of Kashgari’s Legacy

The anniversary event served as an important platform for the in-depth study of the great Turkologist’s heritage and the reassessment of his contribution to the development of the Turkic world. Participants emphasized that his works are not only a valuable source of knowledge but also a foundation for preserving national identity and linguistic heritage.

At the conclusion of the event, all winners of the essay and research project competitions, as well as specialists who contributed to the event’s organization, were awarded honorary certificates.