2021 жылғы 4 мамырда мектеп-гимназияда формальды білім беру саласында материалдық емес мәдени мұраны ілгерілету жөніндегі МММ сарапшысымен кездесу
МАТЕРИАЛДЫҚ ЕМЕС МӘДЕНИ МҰРАНЫ РЕСМИ БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАЛАРЫНА КІРІКТІРУ
Құрметті оқырмандар, біз бұған дейін А.Розыбакиев атындағы №153 мектеп-гимназиясы ЮНЕСКО - ның "Азия-Тынық мұхит аймағындағы формальды білім беру жүйесінде материалдық емес мәдени мұраны сақтау"пилоттық жобасына қатысатынын айтқан болатынбыз. 2021 жылғы 4 мамырда мектеп-гимназияда осы жоба шеңберінде формальды білім беру саласында материалдық емес мәдени мұраны ілгерілету жөніндегі МММ сарапшысымен кездесу өтті .
"Материалдық емес мәдени мұра" қоғамдастықтар, топтар және кейбір жағдайларда жекелеген адамдар өздерінің мәдени мұрасының бір бөлігі ретінде таныған әдет-ғұрыптарды, түсініктер мен пайымдардың нысандарын, білім мен дағдыларды, сондай-ақ олармен байланысты құралдарды, заттарды, артефактілер мен мәдени кеңістікті білдіреді. Ұрпақтан ұрпаққа берілетін мұндай материалдық емес мәдени мұраны қоғамдастықтар мен топтар қоршаған ортаға, олардың табиғатпен өзара іс-қимылына және олардың тарихына байланысты үнемі қалпына келтіреді және мәдени әртүрлілік пен адамзаттың шығармашылығын құрметтеуге ықпал ете отырып, олардың өзіндік ерекшелігі мен сабақтастығы сезімін қалыптастырады.
Кездесу тақырыбы материалдық емес мәдени мұраны ресми және бейресми білім беру бағдарламаларына кіріктіру болды. Білім және материалдық емес мәдени мұра бір-бірімен тығыз байланысты. МММ-мен байланысты білім мен дағдыларды формальды және бейресми білім беру арқылы беру МММ-ны қорғауға бағытталған орталық рөлдердің бірін атқарады.
Жастар өз мұраларымен қайта байланыс орнатуға тырысады. Олар мұны қалай жасау керектігін әрдайым біле бермейді, сондықтан мектептер бұған қол жеткізудің маңызды тетігі болып табылады, осыған байланысты іс-шара аясында музыка мұғалімі Масимова Гүлзара Сайдахметқызы халық ертегілері арқылы музыка сабағында қазақтың маңызды мәдени мұрасы ретінде күй мен домбыраны сақтауға құрмет пен жауапкершілікті сіңіруге жағдай жасады. Сабақ ойын түрінде өтті. Мұғалім балаларды домбырамен таныстырып, оларға домбыра мен дутарда ойнауға мүмкіндік берді. Сарапшы балалардың музыкалық аспаптарға деген жоғары қызығушылығын атап өтті.
Содан кейін сарапшы жыл сайын өтетін "Йәттису баһари-2021" атты кіші сыныптардың ғылыми-практикалық конференциясына қатысты. Әр жылы бұл іс-шара көптеген дарынды және талантты бастауыш сынып балаларын жинайды. Биылғы конференцияның негізгі бағыттары Жетісудің дәрілік шөптері болды. Өйткені, уақыт өте келе жинақталған білім мен дәстүрлер табиғи ресурстарды тұрақты пайдалану үшін, сондай-ақ климаттың өзгеру салдарын азайту үшін қолданылды. Сондықтан материалдық емес мәдени мұра биоәртүрлілікті қорғауға және қоршаған ортаның тұрақтылығын сақтауға көмектеседі. Көптеген жергілікті қауымдастықтар өмір салтын дамытып, табиғатпен тығыз байланысты және қоршаған ортаны қорғауға ықпал ететін материалдық емес мәдени мұра дәстүрлерін құрды. Қауымдастықтар өздерінің білімдерін, өмірлік дағдыларын болашақ ұрпаққа, әсіресе олардың табиғи және әлеуметтік ортасына қатысты жүйелеуге және ұсынуға үнемі жол тапты. Осыған байланысты балалар негізінен аға буынның тәжірибесіне сілтеме жасады. Деректер ата-әжелер аузынан және тәжірибесінен жиналды.Бұл пилоттық жоба аясында конференцияға осы тақырыпты таңдаудың негізгі мақсаты болды.
Конференциядан кейін ҰҒК сарапшысы Сәния Оразбекқызы мектеп оркестрінің П. И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық колледжінің оқытушылары мәдениет саласының үздігі - Асылбек ұлы Қаныбек пен Манашев Сабыржан Сейтахунұлымен кездесуіне қатысты. Асылбек ұлы Қаныбек оқушыларға домбыра туралы мәліметтер беріп, оқушылар домбыра мен қазақ күйлері туралы көптеген сұрақтар қойды. Асылбек ұлы Қаныбек домбырада қазақ халқының бірнеше әдемі күйлерін орындап берді.
Кездесу соңында ЮНЕСКО МММ сарапшысы қатысушыларға МММ-ға жоғары қызығушылық танытқаны үшін алғыс білдірді. Өз кезегінде мектеп-гимназия директоры Умаров Шавкет Ниязұлы кездесу қонақтарына және педагогикалық ұжым мен №153 мектеп-гимназия оқушыларының атынан осындай мұраны сақтаумен айналысатын қоғамдастықтардың, топтардың немесе жекелеген адамдардың материалдық емес мәдени мұрасын қорғауға кеңінен қатысуды қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс жалғастырылатынын және одан әрі дамитынын айтты.
ИНТЕГРАЦИЯ НЕМАТЕРИАЛЬНОГО КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ
В ПРОГРАММЕ ФОРМАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
Уважаемые читатели, мы ранее рассказали вам о том, что школа-гимназия №153 имени А. Розыбакиева участвует в пилотном проекте ЮНЕСКО «Сохранение нематериального культурного наследия (НКН) в системе формального образования в Азиатско-Тихоокеанском регионе».
4 мая 2021 года в школе-гимназии состоялась встреча в рамках данного проекта с экспертом НКН по продвижению нематериального культурного наследия в области формального образования.
«Нематериальное культурное наследие», которое также называют «живым наследием»,обозначает обычаи, формы представления и выражения, знания и навыки, а также связанные с ними инструменты, предметы, артефакты и культурные пространства, признанные сообществами, группами и, в некоторых случаях, отдельными лицами в качестве части их культурного наследия. Такое наследие, передаваемое от поколения к поколению, постоянно воссоздается сообществами и группами в зависимости от окружающей их среды, их взаимодействия с природой и их истории, и формирует у них чувство самобытности и преемственности, содействуя тем самым уважению культурного разнообразия и творчеству человечества.
Конвенция ЮНЕСКО 2003 года об охране нематериального культурного наследия призвана сохранить это хрупкое наследие, обеспечить его жизнеспособность и создать условия для полного раскрытия его потенциала в интересах устойчивого развития.
В связи с этим и состоялась встреча, тема которой была «Интеграция нематериального культурного наследия в программе формального и неформального образования». Образование и нематериальное культурное наследие неразрывно связаны друг с другом. Передача знаний и навыков, связанных с НКН, через формальное и неформальное образование играет одну из центральных ролей в усилиях по охране НКН.
Молодое поколение стремится восстановить связь со своим наследием. Но молодёжь не всегда осведомлена о том, как это сделать, поэтому школы являются важным механизмом, позволяющим добиться этого. С этой целью в рамках мероприятия учитель музыки Масимова Гульзара Сайдахметовна на своём уроке через народные сказки создала условия для привития уважения и ответственности за сохранение кюя и домбры как важнейшие казахские культурные наследия, которые первыми попали в список нематериального культурного наследия ЮНЕСКО. Учитель в игровой форме познакомила детей с домброй и позволила им сыграть на домбре и дутаре. Эксперт, посетивший урок, отметил высокий интерес детей к музыкальным инструментам.
Затем эксперт посетил ежегодную научно-практическую конференцию младших классов «Йәттису баһари-2021». Проведение данного мероприятия уже стало для его организаторов доброй традицией. Каждый год конференция собирает большое количество одаренных и талантливых детей младших классов. В этом году основным направлением конференции были лекарственные травы Семиречья. Ведь знания и традиции, накопленные со временем, были применены для устойчивого использования природных ресурсов, а также для минимизации последствий изменения климата. Следовательно, нематериальное культурное наследие может помочь в защите биоразнообразия и способствовать сохранению устойчивости окружающей среды. Множество местных сообществ выработали образ жизни и создали традиции нематериального культурного наследия, которые неразрывно связаны с природой и которые способствуют бережному отношению к окружающей среде. Сообщества постоянно находили способ для систематизации и передачи своих знаний, жизненных навыков и умений будущим поколениям, особенно касательно своей природной и социальной среды. Поэтому дети в основном ссылались на опыт старшего поколения, данные были собраны из уст и опыта дедушек и бабушек. И это было основной целью выбора такой темы конференции в рамках пилотного проекта НКН.
После конференции эксперт НКН Сания Оразбековна посетила встречу школьного оркестра с преподавателями Алматинского музыкального колледжа им. П.И.Чайковского: отличником культуры - Асылбек улы Каныбеком и Манашевым Сабыржаном Сейтахуновичем. Асылбек улы Каныбек рассказал детям о домбре, учениками были заданы многочисленные вопросы о домбре и о казахских кюях. Асылбек улы Каныбек сыграл на домбре несколько красивых кюев казахского народа. В конце встречи эксперт по НКН ЮНЕСКО поблагодарила участников встречи за высокий интерес к НКН. В свою очередь директор школы-гимназии Умаров Шавкет Ниязович вручил благодарственные письма гостям встречи и
от имени педколлектива и учащихся школы-гимназии №153 заверил, что работа по обеспечению широкого участия в охране нематериального культурного наследия сообществ, групп или отдельных лиц, которые занимаются созданием, сохранением и передачей такого наследия, продолжится и будет развиваться в дальнейшем.
Ғәйримаддий мәдәний мирасни рәсмий билим бериш программилириға интеграцияләш
Һөрмәтлик оқурмәнләр, биз силәргә А.Розибақиев намидики №153-мәктәп-гимназияси ЮНЕСКО ниң «Азия – Тиниқ муһит регионидики рәсмий билим бериш системисида ғәйримаддий мәдәний мирасни сақлаш» синақ лайиһәсигә қатнишидиғанлиғи тоғрисида ейтқан едуқ. 2021-жили 4-май күни мәктәп-гимназия даирисидә мошу лайиһә рәсмий билим бериш саһасида ғәйримаддий мәдәний мирасни тәрғип қилиш бойичә ҒММ эксперти билән учришиш өткүзди.
«Ғәйримаддий мәдәний мирас» жамаәтләр, топлар вә бәзибир һаләттә шәхсләр өзлириниң мәдәний мирасиниң бир бөлиги ретидә билгән урп-адәтлири, чүшәнчилири билән ибарилири, билим билән иқтидарлирини, шуниң билән биллә улар билән болған бағлинишлиқ қураллирини, буюмлар, экспонатлар билән мәдәний бошлуқни билдүриду. Әвлаттин-әвлатқа берилидиған мундақ ғәйримаддий мәдәний мирасни жамаәтләр билән топлар қоршиған муһитқа, уларниң тәбиәт билән өз ара һәрикитигә вә уларниң тарихиға бағлинишлиқ дайим әксигә кәлтүриду вә мәдәний хилму-хиллиқ билән инсанийәтниң ижадийитини һөрмәтләшкә өз тәсирини йәткүзүп, уларниң өз алаһидилиги билән биллә изчиллиқ сезимини қелиплаштуриду.
Учришишниң мавзуси ғәйримаддий мәдәний мирасни рәсмий вә нарәсмий билим бериш прораммилириға интеграцияләштин ибарәт болди.
Билим билән ғәйримаддий мәдәний мирас бир-бири билән зич мунасивәтлик. ҒМММ билән бағлинишлиқ билим билән иқтидарни рәсмий вә нарәсмий билим бериш арқилиқ ҒМММ ни һимайә қилишқа йөнәлдүрүлгән асасий рольларниң бирини атқуриду.
Яшлар өзлириниң мәдәний мираслири билән қайта бағлинишқа интилиду.
Улар буни қандақ қилиш керәклигини һәрдайим биливәрмәйду, шуниң үчүн мәктәплиримиз мәдәний мираслиримизға қол йәткүзүшниң муһим механизми болуп санилиду. Мошу мавзуға бағлиқ уюштурулған чарә-тәдбир жәриянида музыка пәни муәллими Масимова Гүлзара Сайдахмәт қизи хәлиқ чөчәклири арқилиқ музыка дәрисидә ЮНЕСКО ниң ғәйримаддий мәдәний мираси тизимлигигә биринчи болуп киргән қазақ хәлқиниң муһим мәдәний мираси қатарида күй билән домбирини сақлап қелишқа һөрмәт вә мәсъулийәт орнитиш үчүн шараит яритип бәрди. Муәллим оюн услубида домбрини тонуштуруш арқилиқ, уларға домбра билән дутарда ойнашқа мүмкинчилик яратти. Эксперт балиларниң музыка әсваплириға болған қизиқишини алаһидә атап өтти. Андин кейин эксперт һәр жили уюштурулидиған «Йәттису баһари-2021» намлиқ башланғуч синип оқуғучилириниң илмий-әмәлий конференциясигә қатнашти. Бу жилқи уюштурулған конференцияниң сасий йөнилиши «Йәттисуниң шипалиқ чөплири» һәққидә болди. Сәвәви, вақитниң өтүши билән топланған билим билән дәстүрләр тәбиий ресурсларни турақлиқ пайдилиниш үчүн, шундақла климатниң өзигириши тәсиридин азайтиш үчүн қоллинилиду. Шуниң үчүн ғәйримаддий мәдәний мирас Био хилму-хиллиқни қорғашқа вә қоршиған муһитниң турақлиқлиғини сақлап қелишқа ярдәмлишиду. Нурғунлиған йәрлик жамаәтләр тәбиәт билән зич мунасивәтлик болған вә әтрап-муһитни қорғашқа иқбал етидиған ғәйримаддий мәдәний мирас әнъәнилирини тәрәққий әткүзиду.
Бу жамаәтләр өз билимлирини, өмүрлүк тәжрибилири билән мираслирини келәчәк әвлатқа, болупму уларниң тәбиий вә ижтимаий муһитиға мунасивәтлик һалда тәшкил етиш вә йәткүзүш йолини тепишни билди. Бу синақ лайиһә даирисидә уюштурулған конференцияниң асасий мәхсити мошу мавзуни таллап елиштин ибарәт болди.
Конференциядин кейин ҒММ эксперти Сәния Оразбек қизи мәктәп оркестриниң Алмута музыкилиқ колледжиниң оқутқучилири билән болған учришишқа қатнашти. Учришиш меһманлири мәдәнийәт саһасиниң әлачиси - Асылбек оғли Қаныбек билән Манашева Сабыржан Сейтахун оғли оқуғучиларға қазақ хәлқиниң музыка әсвави домбра тоғрилиқ мәлумат бәрди. Оқуғучилар устазларға домбра билән қазақ хәлқиниң күйлири тоғрилиқ көплигән соалларни қойди. Асылбек оғли Қаныбек домбирида қазақ хәлқиниң бирнәччә гөзәл күйлирини орунлап бәрди. Учришишниң ахирида ЮНЕСКО ДБК мутәхәссиси бүгүнки учришиш қатнашқучилириға ДБК намидин өз миннәтдариғини билдүрди.
Өз новитидә мәктәп-гимназия мудири Умаров Шавкәт Нияз оғли учришишқа қатнашқан меһманларға миннәтдарлиқ хәтлирини тапшурди.
